2. Dönem 12. Hafta 6. Sınıf—Scratch’i Keşfediyorum-3

Değerli öğrencilerim, 2. Dönem 12. Haftadan hepinize selamlar

12.HAFTA DERS AKIŞI

KONU ANLATIMI

Bu hafta scratch programında bulunan SES kod blokları tanıtılacaktır.

SES KOD BLOKLARI

[Miyav v] sesini bitene kadar çal :: sound

Seçilen sesi başlatır ve ses tamamen bitene kadar altındaki kodları bekletir.

[Miyav v] sesini başlat :: sound

Seçilen sesi başlatır ancak sesin bitmesini beklemeden altındaki kodları hemen çalıştırır.

tüm sesleri durdur :: sound

Sahnede ve kuklalarda o an çalmakta olan tüm sesleri anında susturur.

[ses yüksekliği v] etkisini (10) değiştir :: sound

Sesin yüksekliğini (incelik/kalınlık) veya sağ/sol hoparlör dengesini belirtilen miktar kadar değiştirir.

[ses yüksekliği v] etkisini (100) yap :: sound

Ses efekti ayarını (incelik/kalınlık) sabit olarak belirlediğiniz sayıya eşitler.

ses etkilerini temizle :: sound

Sese uygulanan inceltme, kalınlaştırma veya sağ/sol denge gibi tüm efektleri sıfırlar.

ses şiddetini (-10) değiştir :: sound

Mevcut ses seviyesini (sesin gücünü) belirtilen sayı kadar artırır veya azaltır.

ses şiddetini % (100) yap :: sound

Kuklanın ses gücünü (volümünü) %0 ile %100 arasında sabit bir değere ayarlar.

(ses şiddeti :: sound)

O anki ses gücünün (volümünün) yüzde kaç olduğunu sayısal bir veri olarak içinde tutar.

ETKİNLİK 1

🤖 Sınıftaki Ağ Bağlantısı: Ses Blokları

Mor Scratch bloklarına dokun, ardından sağ taraftaki uygun gri alana yerleştir. Hazır olduğunda Kontrol Et butonuna bas!

Bloklar

Miyav sesini bitene kadar çal

Miyav sesini başlat

tüm sesleri durdur

ses perdesi etkisini 10 değiştir

Açıklamalar

Sesi başlatır ve anında altındaki koda geçer. Beklemez.

Buraya yerleştir

Çalan bütün sesleri anında susturur.

Buraya yerleştir

Sesi başlatır ve ses tamamen bitene kadar altındaki koda geçmez.

Buraya yerleştir

Sesin inceliğini veya kalınlığını ayarlar.

Buraya yerleştir

Harika iş çıkardın! Tüm bloklar doğru yerleştirildi. 🎉

ETKİNLİK 2

🤖 Kod Okuma: Senaryoları Eşleştir

Sol taraftaki hazır kod parçalarına dokun, ardından bu kodun hangi senaryoya ait olduğunu bularak sağdaki gri alana yerleştir.

Hazır Kodlar

sürekli tekrarla

Miyav sesini başlat

1 saniye bekle

eğer <can = 0> ise

tüm sesleri durdur

<kenara değdi mi?> olana kadar bekle

Güm sesini başlat

eğer <hız > 50> ise

ses perdesi etkisini 10 yap

değilse

ses perdesi etkisini -10 yap

Senaryolar

🎯 Karakter yürümeye devam etsin. Tam duvarın kenarına çarptığı anda “Güm” sesi çıksın.

Kodu buraya yerleştir

🏎️ Aracımız hızlandığında motorun sesi daha ince çıksın, yavaşladığında ise ses kalınlaşsın.

Kodu buraya yerleştir

🐱 Kedi oyun boyunca hiç durmadan miyavlasın, ama peş peşe olmasın diye aralarda 1 saniye nefes alsın.

Kodu buraya yerleştir

☠️ Karakterimiz yandığında (canı sıfırlandığında) arka planda çalan bütün müzikler anında sussun.

Kodu buraya yerleştir

Harika! Tüm hazır kodları doğru senaryolarla eşleştirdin. Algoritma mantığını çok iyi kavramışsın! 🎉

Ses Kod Bloğu Örneği-1

Scratch İleri Seviye Ses Kodlama Kartı

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

6. Sınıf İleri Seviye Ses Blokları – “DJ Robot”

🎯 Projenin Amacı

Ses bloklarını detaylı kavramak. Robot arka planda “başlat” komutuyla müzik açacak (müzik çalarken animasyon devam edecek), dans ederken müziğin perdesini (inceliğini/hızını) değiştirecek ve animasyon bitince tüm sesleri aniden durdurup, “bitene kadar çal” komutuyla seyircilerden alkış alacaktır.

🎭 Kukla, Dekor ve Sesler

Kukla	Robot-1 (Dans için farklı kılıklar)
Dekor	Concert (Konser Sahnesi)
Sesler	Dance Magic (Şarkı) ve Cheer (Alkış)

📝 Kritik Blokların Görevleri

[v] sesini başlat	Sesi başlatır ama bitmesini beklemez. Altındaki kodlar anında çalışmaya devam eder.
[v] sesini bitene kadar çal	Ses bitene kadar diğer kodları bekletir.
[perde] etkisini değiştir	Arka planda çalan sesin inceliğini/kalınlığını veya hızını değiştiren harika bir DJ efektidir.
tüm sesleri durdur	O anda sahnede çalan tüm müzikleri anında keser.

🤖 DJ Robot Kodları

Daha fazla ders içeriği için: btydersnotlari.com

Ses Kod Bloğu Örneği-2

Scratch İleri Seviye Ses ve Algoritma Kodlama Kartı

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

6. Sınıf İleri Seviye Ses ve Algoritma – “Akıllı Baterist”

🎯 Projenin Amacı

Gelişmiş Ses, Algılama ve Değişken bloklarını birleştirmek. Robot size kaç kez ritim çalacağını ve sesin “perdesini” (inceliğini) soracak. Girdiğiniz değerlere göre kendi müzik döngüsünü oluşturacak. Döngü sırasında ses şiddetini yavaş yavaş kısarak müziğe “fade-out” efekti uygulayacaktır.

🎭 Oyun Bileşenleri

Kukla	Robot-1
Sesler	Drum Machine ve Ta Da
Değişken	Tekrar Sayısı

📝 Sese Yön Veren Kritik Bloklar

[perde] etkisini (cevap) yap	Yazdığınız sayıya göre müziğin perdesini inceltir veya kalınlaştırır.
ses şiddetini % (100) yap	Müziğin ses seviyesini en başta tam güce getirir.
[v] sesini bitene kadar çal	Döngünün sırayla ilerlemesi için sesin bitmesini bekletir.
ses şiddetini (-10) değiştir	Döngü içinde sesi her tekrarda %10 kısarak yavaşça yok eder!

🤖 Akıllı Ritim Kodları

Daha fazla ders içeriği için: btydersnotlari.com

2. Dönem 12. Hafta 5. Sınıf—Yazılımda Kullanılan Bileşenler-2

Değerli öğrencilerim, 2. Dönem 12. haftadan hepinize selamlar

12.HAFTA DERS AKIŞI

KONU ANLATIMI

🤔

Her Şey Bir Kararla Başlar!

Bilgisayarlar çok hızlıdır ama kendi başlarına düşünemezler. Onlara ne yapacaklarını, bir işlem sırası belirleyerek biz söyleriz.

🚶‍♂️ İnsan Mantığı

Sabah uyan, elini yüzünü yıka, kahvaltı yap, okul çantanı al. Karanlık odaya girince ışığı aç.

💻 Bilgisayar Mantığı

Kullanıcı butona basarsa ekranı aç. Şifre doğruysa giriş yap, yanlışsa hata mesajı göster.

⚖️

Temel Kavramlar: Şart ve Karar Yapısı

Bilgisayarların yol ayrımlarına gelmeden önce bu kavramların ne anlama geldiğini öğrenelim.

❓ Şart (Koşul) Nedir?

Gerçekleşip gerçekleşmediği kesin olarak “Doğru” (Evet) veya “Yanlış” (Hayır) şeklinde ölçülebilen durumlardır.

Örnekler:
• Yağmur yağıyor mu? (Evet/Hayır)
• Kullanıcının şifresi doğru mu?
• Oyundaki canımız sıfır oldu mu?

🔀 Karar Yapısı Nedir?

Bilgisayarın bir şarta bakarak programın akışını, yani gideceği yolu değiştirmesini sağlayan kod bloklarıdır.

Tıpkı bir makasın tren raylarını değiştirmesi gibi, “Eğer şart doğruysa bunu yap, değilse diğerini yap” mantığıyla çalışır.

🔀

Karar Yapıları (Eğer / Değilse)

İşte karar yapılarının gerçek hayatta ve kod bloklarında kullanılışı.

💡 Sensörlü Lamba (Gerçek Hayat)

Apartman koridoruna girdiğimizde bizi gören sensörler tam olarak karar yapısı mantığıyla çalışır:

EĞER sensör hareket algılarsa (koşul sağlanırsa) lambayı yak.

DEĞİLSE (koşul sağlanmazsa) lambayı söndür.

🧩 Blok Kod ile Karar Yapısı

Lamba örneğinin blok kod ile yazılışı:

eğer hareket var mı? ise

lambayı yak

değilse

lambayı söndür

📱

Karar Yapıları İçin Günlük Hayat Örnekleri

Etrafımızdaki neredeyse her elektronik cihaz bir karar mekanizmasına sahiptir.

❄️ Akıllı Klima

Klimalar odayı sürekli soğutmaz. Hedef sıcaklık koşuluna göre karar verirler.

eğer sıcaklık > 24 ise

soğutmayı başlat

değilse

beklemeye geç

🔐 Telefon Şifresi

Telefonumuz doğru şifreyi girmeden ekran kilidini açmaz.

eğer şifre = doğru ise

ekran kilidini aç

değilse

hata sesi çal

⏱️

Pekiştirme: Zamanlayıcı Kararları

Mutfaktaki aletler bile sürekli bir karar döngüsü içindedir!

🍳 Fırın Alarmı

Annemiz kek yaparken fırını 40 dakikaya ayarlar. Fırının beyni sürekli “Süre bitti mi?” koşulunu kontrol eder ve ona göre karar verir.

🧩 Blok Kod ile Zamanlayıcı

Süre sıfırlandı mı? Kararı böyle verilir:

eğer kalan süre = 0 ise

alarm sesi çal

ısıtmayı durdur

değilse

pişirmeye devam et

✅

Karar Yapılarında Birden Fazla Koşul (VE / VEYA)

Bilgisayarın karar vermesi için bazen birden fazla şartın aynı anda kontrol edilmesi gerekir.

🤝 VE Bağlacı (İkisi de Şart!)

Ayşe’nin parka gidebilmesi için annesinin kararı:
“Odanı topla VE ödevini yap.”

Sadece biri yapılırsa karar “Hayır” olur. E-posta VE Şifrenin aynı anda doğru olması gerektiği gibi.

⚖️ VEYA Bağlacı (Biri Yeterli)

Tiyatroda indirim kazanma kararı:
“Öğrenci kimliği VEYA öğretmen kartı göster.”

İkisinden sadece birine sahip olmak, indirimi kazanma kararını “Evet” yapar.

🎢

Pekiştirme: Lunapark Kararları

Aynı anda kaç koşula uymamız gerekiyor?

🤝 Hız Treni Kuralları (VE)

Trene binmek için çok sıkı güvenlik şartları vardır:
“Boyun 120 cm’den uzun olmalı VE kemerin takılı olmalı!”

Eğer boyun uzun ama kemerin takılı değilse, sistemin çalışmama kararı kesindir.

🧩 Blok Kod ile Güvenlik Kararı

Güvenlik bilgisayarının karar anı:

eğer boy > 120 VE kemer = takılı ise

treni çalıştır

değilse

uyarı sesi çal

🔄

Temel Kavramlar: Döngü Nedir?

Aynı komutları alt alta yüzlerce kez yazmak yerine bilgisayarın gücünü kullanırız.

🔁 Döngü Nedir?

Bir işlemi veya belirli bir kod bloğunu, belirtilen sayı kadar veya belirli bir şart sağlanana kadar tekrar tekrar çalıştıran yapılardır.

Siz ona “Dur” diyene kadar veya sayım bitene kadar aynı işi bıkmadan usanmadan yapmaya devam eder.

💡 Neden İhtiyacımız Var?

Bilgisayarları güçlü yapan şey aynı işi çok hızlı ve hatasız yapmalarıdır.

Döngüler sayesinde aynı kodu defalarca yazmaktan kurtulur, zaman kazanırız ve programlarımızın boyutunu küçültürüz.

⚙️

Tekrar Etmekten Yorulmayanlar: Döngüler

İşte döngülerin kod bloklarındaki karşılığı.

🟩 Kare Çizen Robot

Kare çizmek için aynı komutları 4 kez alt alta yazmak yerine “Defa Tekrarla” kullanırız.

4 defa tekrarla

100 adım git

90 derece dön

🚶‍♂️ Hiç Durmayan Karakter

Oyunda arka plandaki bulutlar veya yürüyen karakterler için “Sürekli Tekrarla” kullanılır.

sürekli tekrarla

10 adım git

kenara geldiysen sek

🎵

Döngüler İçin Günlük Hayat Örnekleri

Bilgisayarlar sıkılmadan aynı işlemi sonsuza kadar yapabilirler.

🎧 Otomatik Müzik Çalar

Müzik uygulamaları liste bitene kadar sıradaki şarkıyı çalmaya devam eder.

sürekli tekrarla

şarkıyı sonuna kadar çal

sıradaki şarkıya geç

⌚ Akıllı Saat (Adım Sayar)

Kolumuzdaki akıllı saat, yürüdüğümüzü algıladıkça adım sayısını sürekli artırır. (İç içe döngü ve karar yapısı!)

sürekli tekrarla

eğer adım atıldı mı? ise

adımı 1 artır

🎞️

Pekiştirme: Animasyonlar Nasıl Çalışır?

İnternette gördüğümüz GIF’ler ve çizgi filmler dev bir döngüdür.

🎨 Çizgi Film / GIF Mantığı

Ekranda koşan bir adam GIF’i aslında sadece arka arkaya hızlıca değiştirilen 4-5 tane resimdir. Bu resimleri sürekli başa sarıp tekrar oynattığınızda hareket ediyormuş gibi görünür.

🧩 Blok Kod ile Animasyon

Bilgisayara resimleri sürekli değiştirmesini böyle söyleriz:

sürekli tekrarla

sonraki resme (kostüme) geç

0.1 saniye bekle

🧠 📦

Sabit ve Değişken Hatırlama

Verileri saklamak için bilgisayarın hafızasında kullandığımız görünmez kutulardır.

🔒 SABİT (Değişmeyen Kutu)

İçindeki bilgi program çalışırken asla değişmez.

• TC Kimlik Numaramız
• Doğum Tarihimiz
• Bir haftadaki gün sayısı (7)

💰 DEĞİŞKEN (Değişebilen Kutu)

İçindeki bilgi yeni bir duruma göre sürekli güncellenebilir.

• Kumbaramızdaki paramız
• Telefondaki pil yüzdesi
• Spor müsabakasındaki skorlar

⚽

Pekiştirme: Maçlardaki Sabit ve Değişkenler

Futbol veya basketbol maçlarındaki skor tabelalarını düşünelim!

🏟️ Skor Tabelası

SABİT: Maç yapan takımların isimleri veya formalarındaki renkler maç boyunca değişmez.

DEĞİŞKEN: Takımların attığı gol sayısı (skor) veya kronometredeki kalan süre sürekli güncellenir.

🧩 Blok Kod ile Gol

Takım gol attığında skor değişkenini nasıl güncelleriz:

eğer top kalede mi? ise

skor değişkenini 1 kadar değiştir

düdük sesi çal

🚀

Kodların Renkli Dünyasına Giriş

Şimdi öğrendiğimiz bu karar ve döngü adımlarını bilgisayarın anlayacağı bloklarla birleştirelim.

Uygulama Zamanı!

Birazdan göreceğimiz blok tabanlı platformda az önceki “Karar Yapıları” ve “Sürekli Tekrarla” komutlarını yapboz parçaları gibi kendimiz birleştireceğiz.

İnografik

Video

ETKİNLİK 1

ETKİNLİK 2

ETKİNLİK 3

ETKİNLİK 4

2. Dönem 11. Hafta 5. Sınıf—Yazılımda Kullanılan Bileşenler-1

Değerli öğrencilerim, 2. Dönem 11. haftadan hepinize selamlar

11.HAFTA DERS AKIŞI

KONU ANLATIMI

Bir bilgisayara belirli bir işlemi yaptırmak için nasıl bir yönlendirme yapmalıyız?

Günlük hayattaki basit işlemleri adım adım nasıl gerçekleştirdiğinizi düşünün. Bilgisayarlar da tıpkı bu adımlar gibi belirli yönlendirmelere ihtiyaç duyar.

Temel Kavramlar

SABİT VE DEĞİŞKEN NEDİR?

Hangi Oyunu Analiz Edelim?

Oyunların içinde hiç değişmeyen kurallar ve sürekli değişen durumlar vardır. Sizce günlük yaşamımızdaki bu oyunlarda sabit ve değişkenler nelerdir?

Futbolu Analiz Ediyoruz ⚽

1. Matematiksel İşlemciler

⏰

Okula kaç dakikada geliyorsunuz?

Zamanı, parayı veya skoru hesaplamak için Aritmetik Operatörlere ihtiyaç duyarız.

İşaretleri Yakından Tanıyalım

Bilgisayarlar matematikte bizim bildiğimiz sembolleri kullanır. İşaretlere dikkat!

💻 Matematiksel Operatör Örneği

Kantin_Hesabi

[Harçlık] değerini 50 yap

[Tost] değerini 20 yap

[Kalan] değerini [Harçlık] – [Tost] yap

[Kalan] de (2 saniye)

💻 Matematiksel Operatör Örneği-2

Kirtasiye_Hesabi

[Kalem Fiyatı] = 5

[Adet] = 3

[Defter] = 15

[Toplam Borç] yap [Kalem Fiyatı] * [Adet] + [Defter]

[Toplam Borç] de (3 saniye)

2. Mantıksal Operatörler

A) Karşılaştırma İşlemleri

İki veriyi birbiriyle kıyaslamak için kullanılır. Sonuç her zaman “Doğru” veya “Yanlış” çıkar.

2. Mantıksal Operatörler

B) Karar Verme İşlemleri

Birden fazla koşulun bir arada olduğu durumlarda nihai kararı vermek için kullanılır.

Ayşe’nin Köprü Senaryosu

Dikkat: Köprü kanatları KAPALI olduğunda üzerinden geçilebilir!

💻 Mantıksal Kararlar

Bisiklet_Izni

EĞER ( [Sıcaklık] > 15 ) VE ( [Hava] != Yağmurlu ) İSE

“Bisiklet Sürebilirsin! 🚴” De

DEĞİLSE

“Bugün evde kalmalısın! 🏠” De

Sıra Sende: Kendi Algoritmanı Kur!

Kendinizin belirleyeceği günlük hayattan bir problemin çözümü için öğrendiğimiz operatörleri kullanarak bireysel bir algoritma geliştirin.

İnografik

ETKİNLİK 1

ETKİNLİK 2

ETKİNLİK 3

Ali A şehrinden B şehrine gitmek için yola çıkıyor. Yol üzerindeki köprülerin geçiş yolları kapalı. Sorunsuz bir şekilde B şehrine ulaşabilmesi için gerekli mantıksal ifadelerin belirlenmesi gereken bir harita.

ETKİNLİK 4

ETKİNLİK 5

ETKİNLİK 6

2. Dönem 11. Hafta 6. Sınıf—Scratch’i Keşfediyorum-2

Değerli öğrencilerim, 2. Dönem 11. Haftadan hepinize selamlar

11.HAFTA DERS AKIŞI

KONU ANLATIMI

Bu hafta scratch programında bulunan GÖRÜNÜM kod blokları tanıtılacaktır.

GÖRÜNÜM KOD BLOKLARI

1. BÖLÜM

2. BÖLÜM

3. BÖLÜM

Görünüm Kod Bloğu Örneği-1

Scratch Döngülü Görünüm Kodlama Kartı

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

6. Sınıf Görünüm ve Döngü Blokları – “Kayıp Robot”

🎯 Projenin Amacı

Görünüm bloklarını Kontrol (döngü) blokları ile birlikte kullanarak animasyon oluşturmak. Robotumuz odasında belirecek, ardından döngüye girerek 10 defa üst üste hem renk değiştirecek hem de küçülecek ve en sonunda ekrandan tamamen kaybolacaktır.

🎭 Kukla ve Dekorlar

Kukla	Robot-1 (Büyüklük: %100, Yön: 90)
Dekor 1	Bedroom (Yatak Odası – Başlangıç)

📝 Kritik Blokların Görevleri

(10) defa tekrarla	İçindeki komutları sırayla çalıştırır ve başa dönerek işlemi art arda yapar.
görsel etkileri temizle	Robotun renklerini ve boyutunu ilk orijinal haline döndürür.
[renk] etkisini değiştir	Robotun farklı renklere bürünmesini sağlayan görsel efekttir.
büyüklüğü (-10) değiştir	Sayı eksi (-) olduğu için robotu her adımda küçültür.

🤖 Robot Kodları

Daha fazla ders içeriği için: btydersnotlari.com

Görünüm Kod Bloğu Örneği-2

Scratch İleri Seviye Görünüm ve Algoritma Kodlama Kartı

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

6. Sınıf Master Klasman Görünüm Blokları – “Hologram Robot”

🎯 Projenin Amacı

Görünüm efektlerinin sınırlarını algoritmalarla zorlamak. Robot, girdiğiniz güce göre renk değiştirerek devasa boyutlara ulaşacak. Ancak verdiğiniz güç 40’tan büyükse sistem hata verecek ve robot “Pikselleşme” ve “Hayalet” efektleriyle dijital bir toz bulutu gibi yok olacaktır.

🎭 Oyun Bileşenleri

Kukla	Robot-1
Dekor	Neon Tunnel (Hologram teması)
Değişken	Güç Seviyesi

📝 Gelişmiş Efekt Blokları

[renk] etkisini değiştir	Döngüye girdiğinde sürekli renk değiştirip disko topu etkisi yaratır.
[piksel] etkisini değiştir	Kuklayı minecraft karakteri gibi karelere bölerek dijitalleşme hissi verir.
[hayalet] etkisini değiştir	Kuklayı yavaş yavaş saydamlaştırıp ekrandan siler.
görsel etkileri temizle	Uygulanan tüm bu efektleri sıfırlayıp kuklayı ilk haline döndürür.

🤖 Hologram Kodları

Daha fazla ders içeriği için: btydersnotlari.com

2. Dönem 10. Hafta 5. Sınıf—Algoritma Test Etme ve Hata Ayıklama

Değerli öğrencilerim, 2. Dönem 10. haftadan hepinize selamlar

10.HAFTA DERS AKIŞI

KONU ANLATIMI

Algoritmam Çalışıyor mu? 🔍

Merhaba, bugün algoritma test etme ve hata ayıklama kavramlarını öğreneceğiz.

Tıpkı bir dedektif gibi algoritmalarımızdaki hataları bulup düzeltmeye hazır mısınız?

1. Algoritma Test Etmek Nedir? 🛠️

Yazdığımız adımların baştan sona beklediğimiz gibi çalışıp çalışmadığını denemektir.

🍰 Günlük Hayat Örneği (Kürdan Testi!):
Kek pişince ortasına bir kürdan batırırız. Temiz çıkarsa kek pişmiş demektir. Bu, “Kek Yapma Algoritmasının” sonucunu test etmektir!

2. Hata (Bug) Nedir? 🐛

Algoritmada, programın yanlış çalışmasına veya çökmesine neden olan hatalı komutlara veya yanlış sıralamalara hata (bug) denir.

🧂 Günlük Hayat Örneği (Tuzlu Çay!):
Çayına şeker yerine yanlışlıkla tuz atarsan, çayın tadı berbat olur. Çay yapma algoritmandaki bu yanlış işlem tam bir Bug’dır!

Hata (Bug) Türleri Nelerdir? 🚦

🧠 Mantıksal Hata (Veri / Sıralama)

Adımların sırasının veya içindeki bilginin yanlış olmasıdır. Örn: Ayakkabının üstüne çorap giymek, çaya tuz atmak.

🔤 Söz Dizimi Hatası

Yazım yanlışıdır, bilgisayar kodu anlamaz. Örn: “Yazdır” yerine “Yazdrr” yazmak.

🌍 Çevresel Hata

Dış etkenler (elektrik kesintisi, internet kopması, donanım vb.) yüzünden programın çalışmamasıdır.

3. Hata Ayıklama (Debugging) 🔧

Bulduğumuz hataları (bug’ları) tespit edip, yanlışları düzelterek algoritmayı kusursuz hâle getirme işlemine hata ayıklama(debugging) denir.

👟 Günlük Hayat Örneği:
Koşarken bağcığın çözülüyorsa bu bir hatadır (bug). Durup onu daha sıkı ve çift düğümle bağlarsan sorunu çözersin (debugging).

Sabah Rutini (Mantıksal – Sıralama) ⏰

Eyvah! Çoraplar ayakkabının üstüne giyildi! (Sıralama Hatası)
Ok butonlarıyla doğru sıraya diz.

1 Uyan ve yataktan kalk.
2 Ayakkabılarını giy.
3 Çoraplarını giy.
4 Evden çık.

El Yıkama (Mantıksal – Sıralama) 🧼

Ellerim köpüklü kaldı! Önce kurulayıp sonra sabunlamışız.
Aşağı/Yukarı okları kullanarak hatayı ayıkla

1 Çeşmeyi aç.
2 Ellerini havluyla kurula.
3 Ellerini sabunla köpürt ve yıka.
4 Çeşmeyi kapat.

Diş Fırçalama (Mantıksal – Sıralama) 🪥

Hata! Önce dişleri fırçalayıp, sonra macun sürdük!
Mantıksal sırayı düzeltmek için adımları yer değiştir!

1 Dişlerini fırçala.
2 Fırçaya macun sür.
3 Ağzını suyla çalkala.
4 Fırçayı yıka ve temizle.

Tehlikeli Ayran! (Mantıksal – Veri) 🥛

Sıra doğru ama veri hatalı! Ayran çok tuzlu oldu.
Aşağıdaki kırmızı hatalı komuta tıklayarak düzelt!

            1. Bardağa yoğurt koy.

            2. Üzerine su ekle.

            3. İçine 3 yemek kaşığı tuz at. (Tıkla!)

            4. Karıştır ve BİTİR.

❌ HATA: Çok tuzlu, içilemez! Hatayı tıklayarak düzelt (Debug et).

Robot Aşçı (Söz Dizimi Hatası) 🤖

Robot komutu anlamadı çünkü yazım yanlışı var!
Aşağıdaki hatalı komuta tıklayarak harfleri düzelt!

            1. Ekmeği al.

            2. Arasına kaşar koy.

            3. Tst Maknsne Bas. (Tıkla!)

            4. Tostu servis et ve BİTİR.

❌ BİLİNMEYEN KOMUT: Sistem “Tst Maknsne” kelimesini anlamadı!

TV Keyfi (Çevresel Hata) 📺

Algoritma harika ama ekran karanlık! Dış bir etkeni unuttuk.
Çevresel hatayı çözmek için kırmızı adımı yukarı taşı!

1 Koltuğa otur.
2 Televizyonun düğmesine bas.
3 Çizgi film izle.
4 FİŞİ PRİZE TAK (Çevresel Çözüm)

Ödev Çıktısı (Çevresel Hata) 🖨️

Yazdır komutunu verdik ama hiçbir şey çıkmadı!
Donanım eksikliğini gidermek için kırmızı adımı ilk sıraya taşı!

1 Bilgisayardan ödev belgesini aç.
2 Yazdır butonuna tıkla.
3 Yazıcıdan çıktıyı al.
4 YAZICIYA KAĞIT KOY (Çevresel Çözüm)

Kendimize Soruyoruz 🧠

1. Karşılaştığın hataların (Bug) türlerini ayırt edebildin mi?

2. En çok hangi hata türünü düzeltirken (Debugging) zorlandın? Mantıksal (sıralama/veri) mi, çevresel mi?

Arkadaşlarınla tartış. Unutma, bilgisayarlar sadece onlara verilen sırayı ve kuralları takip eder!

Test Etmek Neden Önemli? 🚀

💥

Büyük Hataları Önler

Otonom bir aracın veya uzay roketinin yazılımındaki küçük bir hata büyük kazalara yol açabilir. Test etmek hayat kurtarır.

🛡️

Güven Verir

Hatalarından arındırılmış (Debug edilmiş) bir program tıkır tıkır çalışır. İnsanların programınıza güvenmesini sağlar.

💪

Bizi Geliştirir

Hataları çözmek zordur ama bizi pes etmeyen, çözüm odaklı bireyler yapar.

Unutma: İyi bir yazılımcı hiç hata yapmayan değil, hatalarını sabırla çözen kişidir!

Algoritma Test Etme

🐇 Tavşanı Havuca Ulaştır!

Algoritma Adımları:

Hata Ayıklama

HATA AYIKLAMA (UZAYLI)

Kodda bir hata (bug) var! Uzaylı göktaşına çarpıyor. Hatalı adımı bul, üzerine dokunarak sil ve doğru yönleri ekle.

Yazılı Kodlar (Silmek için tıkla):

ETKİNLİK 1

ETKİNLİK 2

MARS GÖREVİ

Hedefe (📡) ulaşmak için koddaki hatalı adımı bulup üzerine tıklayarak silin ve eksik adımları tamamlayın.

Yazılı Kodlar (Silmek için tıkla):

ETKİNLİK 3

🤖 Robotu Bataryaya Ulaştır!

Yazılan Kodlar:

ETKİNLİK 4

ETKİNLİK 5

Bölüm 1: Isınma

Puan: 0

Hatalı kodu tıklayarak SİL, eksikleri EKLE:

2. Dönem 9. Hafta 5. Sınıf—Problem Belirleme ve Algoritma Oluşturma-3

Değerli öğrencilerim, 2. Dönem 9. Haftadan hepinize selamlar

9.HAFTA DERS AKIŞI

KONU ANLATIMI

AKIŞ ŞEMASI NEDİR?

Bilgisayar için Akış Şeması Örnekleri

ETKİNLİK 1

ETKİNLİK 2

Senaryo: Hüseyin babası ile birlikte eğer hava güneşli ise pikniğe gitmek istiyor. Eğer hava güneşli değilse evde babası ile birlikte film izlemek ve ardından uyumak istiyor.

Algoritma

BAŞLA
Eğer hava güneşli ise; Adım 3’e git, değilse Adım 4’e git
Pikniğe Git, Adım 5’e Git
Film İzle ve Uyu
BİTİR

Yukarıda verilen Algoritmaya göre Akış Şeması nasıl olmalıdır?

ETKİNLİK 3

Yukarıdaki akış şemasında değişkenlere değerler verilmiştir. Bu değerlere göre aşağıdaki işlem sonuçlarının ne olacağını bulalım.

ETKİNLİK 4

Senaryo: 2 yazılı notu ve 1 Ders Etkinlik notu girilen öğrencinin; ortalaması 45’ten küçük ise ekrana “Dersten Kaldı” yazdıran, ortalaması 45’ten küçük değil ise ekrana “Dersten Geçti” yazdıran program

Algoritma

BAŞLA
1. yazılı notunu gir.
2. yazılı notunu gir.
Ders etkinlik katılım notunu gir
Notları topla
Notları 3’e Böl
Eğer Ortalama 45’ten küçük ise ekrana “Dersten Kaldı” yaz, Adım 9’a git
Eğer Ortalama 45’ten küçük değil ise ekrana “Dersten Geçti” yaz
BİTİR.

Yukarıda verilen Algoritmaya göre Akış Şeması nasıl olmalıdır?

ETKİNLİK 5

2. Dönem 8. Hafta 5. Sınıf—2. Dönem 1. Yazılıya Hazırlık

Değerli öğrencilerim, 2. Dönem 8. haftadan hepinize selamlar

8.HAFTA DERS AKIŞI

Örnek Sorular

🧠

5. Sınıf 2. Dönem 1. Yazılıya Hazırlık – 30 Adet Açık Uçlu Soru

Yapay zeka, bilgi güvenliği ve algoritma konularındaki temel bilgini ne kadar iyi hatırlıyorsun?

Sorulara Git ➔

🕵️‍♀️

5. Sınıf 2. Dönem 1. Yazılıya Hazırlık – 10 Adet Senaryolu Soru

Gerçek hayatta karşına çıkabilecek teknolojik sorunları ve olayları çözmeye hazır mısın? Bilişim dedektifi ol!

Sorulara Git ➔

2. Dönem 1. Yazılı Örnek Klasik Sorular 30’lu

5. Sınıf Yapay Zeka ve Algoritma Çalışma Kağıdı | BTY Ders Notları

5. Sınıf Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

Yapay Zeka, Etik ve Algoritma – 30 Soruluk Açık Uçlu Sınav

Bölüm 1: Yapay Zeka Uygulamaları

1. Yapay zeka teknolojisi nedir?

Bilgisayar sistemlerinin veya makinelerin tıpkı insanlar gibi düşünebilmesi, öğrenebilmesi, problemleri çözebilmesi ve kararlar verebilmesi için geliştirilen teknolojidir.

2. Akıllı telefonlardaki “Yüz Tanıma (FaceID)” sistemi yapay zekânın hangi alt dalını kullanır?

Bilgisayarlı Görü (Görüntü Tanıma) alt dalını kullanır.

3. Zeynep, telefonunda sosyal medya uygulamasını açıyor ve yüzünü sevimli bir kediye dönüştüren bir filtre seçiyor. Zeynep kafasını sağa sola çevirdikçe veya güldükçe, ekrandaki kedi kulakları da onunla birlikte tam uyumlu şekilde hareket ediyor. Bu eğlenceli filtrelerin Zeynep’in yüz hatlarını saniye saniye takip edebilmesinin arkasında hangi teknoloji yatmaktadır?

Yapay Zekâ teknolojisi yatmaktadır (Kameradan alınan yüz hatlarını anlık olarak takip edip tanıyan bir yapay zekâ uygulamasıdır).

4. Siri ve Google Asistan gibi sesli asistanların bizim konuştuğumuz dili anlamasını sağlayan yapay zekâ alt dalı nedir?

Doğal Dil İşleme (NLP) alt dalıdır.

5. YouTube veya Netflix’in bize “Bunu da seversin” diyerek yeni videolar önermesi yapay zekânın hangi alt dalı sayesinde olur?

Makine Öğrenmesi (Kullanıcının geçmiş izleme verilerini analiz ederek öğrenmesi) sayesinde olur.

6. Robot süpürgeler evin içinde eşyalara çarpmadan temizlik yapmayı nasıl başarır?

Yapay zekâ sayesinde odanın haritasını çıkararak ve engelleri sensörleriyle “görüp” algılayarak başarır.

7. Yapay zekânın “Makine Öğrenmesi” ne demektir? Bir cümleyle açıklayınız.

Yapay zekânın kendisine verilen yeni verileri (örnekleri) inceleyerek tecrübe kazanması ve kendini geliştirmesidir.

8. Bir yapay zekâya elma ve armudu ayırt etmeyi öğretirken fotoğrafların altına isimlerini yazma işlemine ne ad verilir?

Etiketleme işlemi denir.

9. Google Çeviri uygulaması kamerayla bir tabelayı okuyup çevirirken hangi iki yapay zekâ alt dalını kullanır?

Bilgisayarlı Görü (yazıyı görme) ve Doğal Dil İşleme (dili anlama ve çevirme).

10. “Doğal Dil İşleme” (NLP) ne demektir?

Bilgisayarların bizim konuştuğumuz dili anlaması, çevirmesi ve yazı yazmasıdır.

11. Bilgisayarların resimleri ve videoları görmesini ve anlamasını sağlayan alt dal hangisidir?

Bilgisayarlı Görü (Görüntü Tanıma) alt dalıdır.

Bölüm 2: Etik ve Bilgi Güvenliği

12. Teknolojide ve yapay zekâda “Etik” ne anlama gelir?

Teknolojinin insanlara zarar vermeden, ayrımcılık yapmadan ve hakları ihlal etmeden doğru şekilde kullanılmasıdır.

13. Bilgi güvenliğinin 3 temel bileşenini yazınız.

1- Gizlilik, 2- Bütünlük, 3- Erişilebilirlik.

14. Bir kişinin “Kişisel Veri”sine 3 adet örnek veriniz.

T.C. Kimlik Numarası, Ev Adresi, Parmak İzi (veya ad-soyad, yüz fotoğrafı).

15. KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) temel olarak neyi amaçlar?

Kişisel verilerimizin başkaları (veya şirketler) tarafından izinsiz toplanmasını, paylaşılmasını ve kullanılmasını engellemeyi amaçlar.

16. Bir uygulamanın galerimizdeki fotoğrafları bizden habersiz kopyalamasına yasal olarak ne ad verilir?

Kişisel Veri İhlali.

17. “Deepfake” nedir?

İnsanların yüzünü ve sesini gerçeğe çok yakın taklit ederek sahte videolar üretmesi ve insanları kandırmasıdır.

18. Yapay zekâ sohbet botlarına (örneğin ödev botlarına) soru sorarken hangi güvenlik kuralına kesinlikle uymalıyız?

“Sır Verme” kuralına uymalı; adımızı, okulumuzu, adresimizi ve şifrelerimizi kesinlikle yazmamalıyız.

19. İnternetteki bir resmi izinsiz alıp “Bunu ben çizdim” demek yasal olarak hangi hakkı ihlal eder?

Telif Hakkını ihlal eder.

20. Bilgi güvenliğinde “Bütünlük” ilkesi ne demektir?

Bir bilginin (veya fotoğrafın) izinsiz olarak değiştirilmemesi ve orijinalliğinin bozulmaması demektir.

21. İnternette gördüğümüz her fotoğrafın veya videonun gerçek olduğuna neden hemen inanmamalıyız?

Çünkü yapay zekâ (özellikle Deepfake araçları) kullanılarak sahte ama çok inandırıcı görüntüler üretilmiş olabilir.

Bölüm 3: Problem Çözme ve Algoritma

22. “Problem” nedir?

Günlük hayatta karşılaştığımız; çözülmesi gereken soru, sorun veya durumlara problem denir.

27. Bir öğrencinin gece çantasını hazırlaması, okula zamanında gitme probleminde “Girdi” midir, “İşlem” midir?

İşlem (Çözüm adımı) aşamasıdır.

23. Bir kek yapma sürecinde kullanacağımız un, şeker ve yumurta; problem çözme aşamalarından hangisine örnektir?

Girdi (Başlangıç verileri/malzemeleri) aşamasına örnektir.

25. “Okul servisini kaçırmak” probleminde, servise zamanında yetişebilmek için kullanacağımız “çalar saat” neyi ifade eder?

Problemi çözecek olan bir Girdi’yi (malzemeyi/aracı) ifade eder.

26. Bir problemi çözmek veya bir amaca ulaşmak için adım adım yazılmış işlem basamaklarına ne ad verilir?

Algoritma denir.

27. Bir algoritmanın işlem adımlarını yazarken, listenin en başına ve en sonuna eklenmesi zorunlu olan iki komut nedir?

“Başla” ve “Bitir” komutlarıdır.

28. Ayşe’nin tableti şarj olmuyor. Ayşe bu sorunu çözmek için “Farklı bir şarj aleti denemek”, “Başka bir prize takmak” veya “Tableti tamirciye götürmek” gibi farklı fikirler üretiyor. Ayşe şu an 5 aşamalı Problem Çözme sürecinin hangi adımındadır?

3. Adım olan “Çözüm yollarının düşünülmesi (Fikir üretme)” adımındadır.

29. Arda’nın bilgisayarı aniden kapanmış ve bir daha açılmamıştır. Arda hemen bilgisayarın içini açıp parçaları sökmek yerine, önce “Elektrikler mi kesildi, fiş mi çıktı, yoksa şarjı mı bitti?” diye araştırmaya başlamıştır. Arda şu an 5 aşamalı Problem Çözme sürecinin hangi adımındadır?

2. Adım olan “Problemi Oluşturan Nedenlerin Belirlenmesi” aşamasındadır.

30. Karmaşık bir problemi çözerken (örneğin bilgisayar tamir ederken) neden adımları numaralandırarak bir algoritma yazarız?

İşlem sırasının birbirine karışmasını engellemek ve çözüme en doğru yoldan, hatasız ulaşmak için yazarız.

🤖 Sınıftaki Ağ Bağlantısı: Ses Blokları

Bloklar

Açıklamalar

🤖 Kod Okuma: Senaryoları Eşleştir

Hazır Kodlar

Senaryolar

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

🎯 Projenin Amacı

🎭 Kukla, Dekor ve Sesler

📝 Kritik Blokların Görevleri

🤖 DJ Robot Kodları

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

🎯 Projenin Amacı

🎭 Oyun Bileşenleri

📝 Sese Yön Veren Kritik Bloklar

🤖 Akıllı Ritim Kodları

Her Şey Bir Kararla Başlar!

Temel Kavramlar: Şart ve Karar Yapısı

Karar Yapıları (Eğer / Değilse)

Karar Yapıları İçin Günlük Hayat Örnekleri

Pekiştirme: Zamanlayıcı Kararları

Karar Yapılarında Birden Fazla Koşul (VE / VEYA)

Pekiştirme: Lunapark Kararları

Temel Kavramlar: Döngü Nedir?

Tekrar Etmekten Yorulmayanlar: Döngüler

Döngüler İçin Günlük Hayat Örnekleri

Pekiştirme: Animasyonlar Nasıl Çalışır?

Sabit ve Değişken Hatırlama

Pekiştirme: Maçlardaki Sabit ve Değişkenler

Kodların Renkli Dünyasına Giriş

Bir bilgisayara belirli bir işlemi yaptırmak için nasıl bir yönlendirme yapmalıyız?

Temel Kavramlar

KOMUT

ALGORİTMA

Örnek Algoritma:

SABİT VE DEĞİŞKEN NEDİR?

SABİT

DEĞİŞKEN

Hangi Oyunu Analiz Edelim?

Futbol

Saklambaç

Voleybol

İp Atlama

Futbolu Analiz Ediyoruz ⚽

SABİTLER 📌

DEĞİŞKENLER 🔄

1. Matematiksel İşlemciler

Okula kaç dakikada geliyorsunuz?

Toplama

Çıkarma

Çarpma

Bölme

İşaretleri Yakından Tanıyalım

💻 Matematiksel Operatör Örneği

Senaryo: Kantin Hesabı

💻 Matematiksel Operatör Örneği-2

Senaryo: Kırtasiye Alışverişi

2. Mantıksal Operatörler

Büyüktür

Küçüktür

Eşittir

Eşit Değildir

2. Mantıksal Operatörler

VE (AND)

VEYA (OR)

DEĞİL (NOT)

Ayşe’nin Köprü Senaryosu

💻 Mantıksal Kararlar

Senaryo: Bisiklet Sürüşü

Sıra Sende: Kendi Algoritmanı Kur!

Problem Seç

Algoritmayı Yaz

EBA’da Paylaş

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

🎯 Projenin Amacı

🎭 Kukla ve Dekorlar

📝 Kritik Blokların Görevleri

🤖 Robot Kodları

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

🎯 Projenin Amacı