1. Dönem 7. Hafta 5. Sınıf—Dosya ve Klasör Yönetimi

5. SINIF · 7. HAFTA

Dosya ve Klasör Yönetimi

Düzenle, Bul, Tanı, Sıkıştır!

Merhaba! Bugün dosyalarımızı düzenlemeyi öğreniyoruz! 🗂️

Öğrenme Çıktısı · BTY.5.1.6 Dosya ve klasör yönetimi ile ilgili temel işlemlerle çalışabilme

a) Temel dosya ve klasör düzenleme işlemlerini belirler.

b) Temel dosya ve klasör düzenleme işlemlerini kullanır.

c) Dosya ve klasör sıkıştırma işlemlerini verimlilik kapsamında değerlendirir.

1 / 21

Merak Et

Haydi Düşünelim!

🔎

Bilgisayarınızda çok fazla dosya olursa aradığınızı bulmak kolay mı olur, zor mu olur?

🗂️

Sizce dosyaları düzenlemenin en pratik yolu ne olabilir?

🏷️

Daha önce hiç dosya uzantısına (.jpg, .mp3 gibi) dikkat ettiniz mi? Ne anlama geldiğini biliyor musunuz?

💾

Telefonunuzda veya bilgisayarınızda depolama alanınız hiç doldu mu? O zaman ne yaptınız?

🗜️

Bir dosyayı sıkıştırdığımızda sizce ne değişir?

2 / 21

Bölüm 1 · Dosya ve Klasör Düzeni

Bu Masaüstünde Ne Var?

Çok sayıda dosya ve simgeyle dolu, karışık bir bilgisayar masaüstü

🤔

Bu masaüstünde aranan bir belgeyi bulmak sizce kolay mı, zor mu? Neden?

📈

Zamanla çoğalacak bu dosyaları düzenlemek için ne yapılmalıdır?

Fikirlerini söyle, tahtada birlikte listeleyelim!

3 / 21

Bölüm 1 · Dosya ve Klasör Düzeni

Dosyaları Nasıl Düzenleriz?

Bir araya toplamak

Ekrana ve farklı yerlere dağılmış dosyaları tek bir yerde topla.

Gruplandırmak

Birbirine benzeyen dosyaları (resimler, ödevler, müzikler…) aynı klasöre koy.

Anlamlı adlandırmak

Dosyaya içeriğini anlatan ve tarih bilgisi içeren bir ad ver.

😕 Hangisi ne?

belge1.docx

yeni.docx

asdf.docx

😃 Hemen anlaşılır!

2026-10-15_Fen_Odevi.docx

2026-10-20_Turkce_Kitap_Ozeti.docx

2026-10-22_Bilisim_Sunumu.pptx

4 / 21

Bölüm 1 · Dosya ve Klasör Düzeni

Dosya ve Klasör Nedir?

Dosya

Bilgisayarda kaydettiğimiz bir yazı, resim, ses ya da video bir dosyadır. Her dosyanın bir adı ve bir türü vardır.

Klasör

Bilgisayarda dosyaları gruplamak için kullanılan çalışma alanıdır. Bir klasörün içinde dosyalar ve başka klasörler olabilir.

Dosya türlerinden bazıları

Metin

ödev, mektup

Görüntü

fotoğraf, resim

Ses

şarkı, ses kaydı

Video

film, ders videosu

5 / 21

Bölüm 1 · Dosya ve Klasör Düzeni

Klasör Yapısı: Klasör İçinde Klasör

Belgelerim

Okul

Bilişim

2026-10-22_Bilisim_Sunumu.pptx

Fen

2026-10-15_Fen_Odevi.docx

Fotoğraflar

2026_Yaz_Tatili

deniz_kenari.jpg

Müzikler

okul_sarkisi.mp3

🌳

Klasörler bir ağaç gibi dallanır: büyük klasörün içinde küçük klasörler, onların içinde de dosyalar bulunur.

🧭

Fen ödevine giden yol:
Belgelerim › Okul › Fen › 2026-10-15_Fen_Odevi.docx

Her dosyanın bir yeri olunca kaybolmaz!

6 / 21

Bölüm 1 · Dosya ve Klasör Düzeni

Düzenli Dosya Yönetiminin Avantajları

Kolay bulma

Aradığın dosyanın hangi klasörde olduğunu bilirsin.

Zaman tasarrufu

Dosya aramak için dakikalarca uğraşmazsın.

Düzenli çalışma

Ödevlerin, projelerin ve fotoğrafların karışmaz.

Karışık masaüstünü hatırla: Düzenli olsaydı aradığını kaç saniyede bulurdun? ⏱️

7 / 21

Bölüm 2 · Dosya İşlemleri

Dosya İşlemleri

Klasör Oluşturma

Bilgisayarda dosyaları gruplamak için yeni bir çalışma alanı oluşturur.

Taşıma

Bir dosyayı bulunduğu yerden alıp başka bir klasöre aktarır.

Ad Değiştirme

Dosya veya klasörlere daha anlamlı ve açıklayıcı isimler verir.

Silme

Artık ihtiyaç duyulmayan dosyaları geri dönüşüm kutusuna gönderir.

Arama

Bilgisayar içinde kaybolan dosya veya klasörleri hızlıca bulmayı sağlar.

Dosya işlemleri, bilgisayardaki dosya ve klasörleri düzenlememizi sağlar.

8 / 21

Bölüm 2 · Dosya İşlemleri

Dosya İşlemlerini Nasıl Yaparız?

Klasör oluşturma

Boş bir yere sağ tıkla → Yeni → Klasör. Klasöre bir ad yaz, Enter’a bas.

Taşıma

Dosyayı fareyle tutup klasörün üzerine sürükle-bırak. Ya da Kes ve klasörün içinde Yapıştır.

Ad değiştirme

Dosyaya sağ tıkla → Yeniden adlandır (ya da F2 tuşu). Yeni adı yaz, Enter’a bas.

Silme

Dosyayı seç, Delete tuşuna bas. Dosya Geri Dönüşüm Kutusu’na gider; yanlışlıkla sildiysen oradan geri yükleyebilirsin.

Arama

Dosya Gezgini’ndeki arama kutusuna dosyanın adını (ya da adının bir parçasını) yaz.

Öğretmeninle birlikte tahtada dene, sonra sen de kendi bilgisayarında uygula! 🖱️

9 / 21

Bölüm 2 · Dosya İşlemleri

Dosyaları Sıralamak: Türe ve Tarihe Göre

●

Belgelerim

Ad

Tür ▾

Tarih

2026-10-15_Fen_Odevi.docx

Metin belgesi

15.10.2026

deniz_kenari.jpg

Resim

12.08.2026

okul_sarkisi.mp3

Ses

03.09.2026

2026-10-22_Bilisim_Sunumu.pptx

Sunu

22.10.2026

1

Türe göre sıralayınca resimler, müzikler ve belgeler kendi aralarında bir araya gelir.

2

Tarihe göre sıralayınca dosyalar oluşturulma ya da son güncellenme tarihine göre dizilir. En yeni ödevini hemen bulursun!

💡

Dosya Gezgini’nde sütun başlığına (Ad, Tür, Tarih) tıklayarak sıralayabilirsin.

10 / 21

Bölüm 3 · Dosya Uzantıları

Dosya Uzantısı Nedir?

Bir dosyanın türünü ve hangi amaçla kullanıldığını anlamamıza yardımcı olan takılardır.

deniz_kenari

.

jpg

dosyanın adı

nokta

uzantı

🏷️

Uzantı dosya adının sonunda, noktadan sonra gelir: ödev.docx, şarkı.mp3, video.mp4

💻

Bilgisayar, dosyayı hangi programla açacağını uzantısına bakarak anlar.

11 / 21

Bölüm 3 · Dosya Uzantıları

Dosya Uzantıları Ne İşe Yarar?

TXT

Yazı dosyası

DOCX

Metin ve belge hazırlama

PDF

Dijital belge, kitap ve çıktı paylaşımı

JPG / PNG / BMP

Resim ve fotoğraf

GIF

Hareketli görsel

MP3 / WAV / WMA

Ses ve müzik

MP4 / MOV / AVI

Video

PPTX

Sunu hazırlama

XLSX

Hesaplama tablosu

HTML

İnternet sayfası

ZIP

Sıkıştırılmış dosya

ODT / OGG

.odt metin belgesi · .ogg ses

Unutma! Bu uzantılar sayesinde dosyalarımızı kolayca tanıyabilir ve organize edebiliriz!

12 / 21

Bölüm 3 · Dosya Uzantıları

Hangi Dosya, Hangi Programla Açılır?

.txt · .docx · .odt

Metin düzenleme (kelime işlemci) programı

.jpg · .png · .bmp · .gif

Resim görüntüleyici ya da resim düzenleme programı

.mp3 · .wav · .wma · .ogg

Müzik oynatıcı (medya oynatıcı)

.mp4 · .mov · .avi

Video oynatıcı (medya oynatıcı)

.pptx

Sunu programı

.xlsx

Hesap tablosu programı

.pdf

PDF okuyucu ya da internet tarayıcısı

.html

İnternet tarayıcısı

.zip

Sıkıştırma programı

Sen de günlük hayatında karşılaştığın dosya uzantılarına örnek ver!

13 / 21

Bölüm 4 · Dijital Bilgi ve Sıkıştırma

Dijital Bilgiye Yolculuk

📰

Fotokopi makinesi yokken basılı belgeler nasıl çoğaltılıyordu? Bir bilgiye ulaşmak için insanlar nereye giderdi?

Basılı belge

Gazete kupürü, ödev kâğıdı, fotoğraf

Tara

Tarayıcıyla tara ya da telefonla fotoğrafını çek

Bilgisayara aktar

Taranan belge bilgisayarda açılır ve incelenir

Kaydet

Anlamlı bir adla, doğru klasöre kaydet

💾

Taranan belge çoğunlukla .pdf (dijital belge) ya da .jpg / .png (resim) olarak saklanır.

✨

Dijital belge kolayca paylaşılır, çoğaltılır ve aranarak bulunur.

14 / 21

Bölüm 4 · Dijital Bilgi ve Sıkıştırma

Her Depolamanın Bir Sınırı Var!

Bir poşete kapasitesinden fazla gazete sığdırmaya çalışırsak poşet dolar, kâğıtlar taşar.

🎒

Çantaya eşyaları düzenli yerleştirince daha çok şey sığar: alan tasarrufu!

Bilgisayarların ve depolama araçlarının (USB bellek, telefon hafızası) da belirli bir kapasitesi vardır.

Dosya kopyalanamadı

✕

⚠️

USB Bellek (E:) üzerinde yeterli boş alan yok.
Gereken: 3,2 GB · Boş: 1,1 GB

32 GB’nin 30,9 GB’si dolu

Tamam

15 / 21

Bölüm 4 · Dijital Bilgi ve Sıkıştırma

Dosya Sıkıştırma Nedir?

Dosya ve klasörleri daha az yer kaplayacak şekilde küçültüp tek bir dosyada toplamaya sıkıştırma denir.

Proje klasörü

120 MB

Sıkıştır

Proje.zip

75 MB

Çıkar (aç)

Proje klasörü

120 MB

✅

Sıkıştırma dosyanın içeriğini değiştirmez, sadece yer tasarrufu sağlar. Dosyaları çıkarınca hepsi aynen geri gelir.

16 / 21

Bölüm 4 · Dijital Bilgi ve Sıkıştırma

Neden Sıkıştırırız? Hangi Araçlarla?

Alan tasarrufu

Depolama alanına daha çok dosya sığar.

🚀

Hızlı aktarım

Küçük dosya e-postayla ya da internetten daha hızlı gönderilir.

Düzen

Birçok dosya tek bir dosyada toplanır, karışmaz.

🧰 Yaygın sıkıştırma araçları

İşletim sisteminin kendi aracı (Windows’ta dosyaya sağ tık → ZIP dosyasına sıkıştır)

7-Zip, WinRAR gibi sıkıştırma programları

Sıkıştırılmış dosya uzantıları: .zip, .rar, .7z

💡

Bazı dosyalar (.jpg, .mp3, .mp4) zaten sıkıştırılmış olarak kaydedilir; bunlar çok az küçülür. Metin belgeleri ve işlenmemiş ses ya da görüntü dosyaları ise çok daha fazla küçülür.

17 / 21

Değerlendirelim

Bize Nasıl Fayda Sağlar?

💬

Dosya düzenleme, uzantıları bilme ve sıkıştırma işlemleri günlük hayatta bize nasıl fayda sağlar?

Dosya düzenleme

Ödevini, fotoğrafını ya da projeni ararken ne kazanırsın?

Uzantıları bilme

Bir dosyayı açmadan önce uzantısı sana ne söyler?

Sıkıştırma

Telefonunun hafızası dolduğunda ya da arkadaşına çok dosya göndereceğinde ne işine yarar?

Düşünceni arkadaşlarınla paylaş, birlikte tartışalım!

18 / 21

Özetleyelim

Neler Öğrendik?

🗂️ Dosyaları bir araya toplar, gruplandırır ve anlamlı, tarihli adlar veririz.

📁 Klasör, dosyaları gruplamak için kullanılan çalışma alanıdır; klasör içinde klasör olabilir.

✅ Düzenli dosya yönetimi: kolay bulma, zaman tasarrufu, düzenli çalışma.

🛠️ Dosya işlemleri: klasör oluşturma, taşıma, ad değiştirme, silme, arama. Dosyaları türe ve tarihe göre sıralayabiliriz.

🏷️ Uzantı, dosyanın türünü gösteren takıdır: .txt, .docx, .pdf, .jpg, .png, .bmp, .gif, .mp3, .wav, .wma, .mp4, .mov, .avi, .pptx, .xlsx, .html, .zip

📄 Basılı belgeleri tarayıcı ya da telefonla dijital ortama aktarabiliriz.

🗜️ Sıkıştırma içeriği değiştirmez, yer tasarrufu sağlar; aktarımı hızlandırır ve dosyaları düzenler.

19 / 21

Gelecek Hafta

Sırada Dijital Ürün Tasarımı Var!

🎨

📱

Günlük hayatında karşılaştığın dijital ürünleri (mobil uygulamalar, web siteleri, dijital afişler, sunumlar) incele. Dikkatini çeken birinin tasarımdaki güçlü ve zayıf yönlerini not et.

🤔

Bir dijital ürünü hazırlarken en önemli aşama sence nedir: planlama mı, tasarım mı, sunum mu? Kısa bir düşünce notu getir.

🖼️

İnternetten ya da çevrenden bulduğun bir sunum dosyası, afiş veya broşür görselini derse getir.

💭

Dijital ürünlerin hazırlanmasında hangi programlar daha etkilidir? Bir ürünü tasarlarken hangi özellikler kullanıcı için daha önemlidir?

20 / 21

Kaynaklar

📘

T.C. Millî Eğitim Bakanlığı · Bilişim Teknolojileri ve Yazılım 5 Öğretmenler İçin Kılavuz (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) · Dosya ve Klasör Yönetimi (BTY.5.1.6)

21 / 21

Bir yanıt yazın Yanıtı iptal et

btydersnotlari.com sitesinden daha fazla şey keşfedin